Chỉ đăng ký là chưa đủ — người giao dịch thông minh luôn dùng mã giới thiệu để tiết kiệm phí: Binance WZ9KD49N / OKX 26021839

Vitalik Buterin: ZK-EVMs và PeerDAS Đã Giải Quyết Được “Tam Giác Khó” Của Blockchain

Trong một tuyên bố gần đây gây chấn động cộng đồng tiền mã hóa, Vitalik Buterin – đồng sáng lập Ethereum – khẳng định rằng sự kết hợp giữa công nghệ ZK-EVMs (Zero-Knowledge Ethereum Virtual Machines) và giao thức PeerDAS (Peer Data Availability Sampling) đã chính thức giải quyết được “tam giác khó” (blockchain trilemma) – bài toán nan giải về khả năng mở rộng, bảo mật và phi tập trung.

ZK-EVMs: Cầu Nối Giữa Khả Năng Mở Rộng Và Tính Tương Thích

ZK-EVMs là phiên bản nâng cao của các giải pháp Layer 2 sử dụng bằng chứng tri thức không tiết lộ (zero-knowledge proofs). Không giống như các rollup truyền thống, ZK-EVMs cho phép thực thi mã hợp đồng thông minh tương thích hoàn toàn với Ethereum, nhưng xử lý giao dịch ngoài chuỗi và chỉ gửi bằng chứng xác minh về chuỗi chính.

Lợi ích cốt lõi của ZK-EVMs

• Tốc độ cao: Xử lý hàng nghìn giao dịch mỗi giây mà không làm nghẽn mạng Ethereum.
• Bảo mật kế thừa: Dựa trên bảo mật của chuỗi gốc nhờ cơ chế xác minh bằng chứng toán học.
• Phi tập trung hóa: Không yêu cầu niềm tin vào bên thứ ba – bất kỳ ai cũng có thể xác minh tính đúng đắn của bằng chứng.

“ZK-EVMs không chỉ mở rộng quy mô – chúng mở rộng quy mô mà vẫn giữ nguyên tinh thần phi tập trung của Ethereum,” – Vitalik Buterin nhấn mạnh trong bài đăng gần đây trên X (Twitter).

PeerDAS: Giải Pháp Cho Vấn Đề Khả Dụng Dữ Liệu

Một trong những rào cản lớn nhất đối với việc mở rộng blockchain là data availability (khả dụng dữ liệu): làm sao để đảm bảo mọi dữ liệu giao dịch đều có thể được truy cập và xác minh bởi các nút mạng, ngay cả khi họ không lưu trữ toàn bộ dữ liệu?

PeerDAS – viết tắt của Peer Data Availability Sampling – là một kỹ thuật cho phép các nút nhẹ (light nodes) xác minh rằng dữ liệu đã được phân tán đầy đủ trên mạng mà không cần tải về toàn bộ khối. Cơ chế này dựa trên mã hóa纠删 (erasure coding) và lấy mẫu ngẫu nhiên từ nhiều nút khác nhau.

Tại sao PeerDAS lại mang tính cách mạng?

• Giảm đáng kể yêu cầu lưu trữ cho các trình xác thực.
• Cho phép mạng mở rộng theo chiều ngang mà không hy sinh tính phi tập trung.
• Kết hợp hiệu quả với danksharding – kiến trúc sharding thế hệ mới của Ethereum.

Sự Kết Hợp Chiến Lược: Vượt Qua Tam Giác Khó

“Tam giác khó” do Vitalik Buterin đề xuất từ lâu cho rằng một blockchain chỉ có thể tối ưu hóa hai trong ba yếu tố: khả năng mở rộng, bảo mật và phi tập trung. Tuy nhiên, theo quan điểm mới nhất của ông, sự ra đời đồng thời của ZK-EVMs và PeerDAS đã thay đổi hoàn toàn phương trình này.

Theo Buterin, đây không chỉ là bước tiến kỹ thuật – mà là sự chuyển mình về mặt triết lý: blockchain giờ đây có thể vừa nhanh, vừa an toàn, vừa dân chủ – điều từng bị coi là “bất khả thi”.

Dù vẫn còn nhiều thử thách triển khai thực tế, tuyên bố của Vitalik đã thắp lên hy vọng về một kỷ nguyên mới cho Ethereum và hệ sinh thái Web3, nơi hiệu suất và nguyên tắc phi tập trung không còn phải đánh đổi lẫn nhau.